Cavnpur (Jaunpur) Sultanlığı — Şarkî Hanedanı
Delhi Sultanlığı'nın zayıflamasıyla bağımsızlaşan, Kuzey Hindistan'ın önemli bir kültür merkezi ('Şîraz-ı Hind') olan Şarkî sultanlığı; Lodi hanedanınca ilhak edildi (1495'te Sultan İskender-i Lûdî, kalan Şarkî eserlerini de yıktırdı). HANEDAN ÖMRÜ kimliğidir. ⚠️ 10 Ağustos 2026: `kaynak:` alanı DÜZELTİLDİ — eskiden 'bulunamadı' diyordu ama `ozet:`teki alıntı zaten TDV'ye işaret ediyordu (çelişkiliydi); `jaunpur` CANLI (şehir/mimari maddesi) ve daha da zengin bir ikinci madde `sarki-sultanligi` (hanedanın siyasî tarihi, gün gün) bulundu, ikisi de kullanıldı.
Kronoloji
- 1394 Şarkî hanedanı Delhi'den bağımsızlaşıp Jaunpur Sultanlığı'nı kurdu
- 1 Kasım 1399 Kurucu Melik Server (Hâce-i Cihân) öldü, yerine azatlı kölesi Mübârek Şah Karanfil geçti (Rebîülevvel 802)
- 1452 Sultan Mahmûd Şah, Narela Savaşı'nda Delhi hâkimi kayınbiraderi Behlûl-i Lûdî'ye yenildi (856 AH)
- 1478 Hüseyin Şah Şarkî, Delhi'yi almak için Yamuna'ya kadar ilerledi ama Behlûl-i Lûdî onu yenilgiye uğrattı
- 1481 Hüseyin Şah, Sirsa Savaşı'nı kaybedip topraklarının önemli kısmını Lûdîler'e bıraktı; ertesi yıl Behlûl başkent Jaunpûr'u da ele geçirdi (886 AH)
- 1483 Lodi hanedanı Jaunpur'u ilhak etti
Kaynakça
- TDV İslâm Ansiklopedisi, «jaunpur»
- sarki-sultanligi (TDV, ikincisi asıl siyasî kaynak)