Dımaşk Atabegliği (Tuğteginliler / Börîler)
Dukak'ın atabegi Tuğtegin'in 1104'te Dımaşk'ta kurduğu, Büyük Selçuklu parçalanmasından doğan ilk atabeglik; elli yıl Haçlılara karşı Dımaşk'ı korudu, 1154'te Nûreddin Mahmud Zengî şehri alınca sona erdi.
Kronoloji
- 6 Haziran 1104 Dukak öldü; Atabeg Tuğtegin Dımaşk'ta yönetimi aldı (Tuğteginliler)
- 12 Şubat 1128 Tuğtegin öldü; oğlu Böri, ölümünden önce atanmış halef olarak Dımaşk atabegi ilân edildi.
- 3 Eylül 1129 Böri, Batınîlerle bağlantılı vezir Tâhir el-Mezdekânî'yi öldürttü; ardından Batınîler Dımaşk'tan tasfiye edildi (17 Ramazan 523).
- 24 Eylül 1130 İmâdüddin Zengî, Böri'nin kuvvetlerini oyalayarak Hama'yı ele geçirdi (18 Şevval 524).
- 7 Haziran 1132 Böri, Nisan 1131'de Alamut Batınîlerinin açtığı yaranın etkisiyle öldü; oğlu Şemsülmülûk İsmâil Dımaşk atabegi oldu.
- 1 Şubat 1135 Şemsülmülûk İsmâil, annesi Zümrüd Hatun'un emriyle öldürüldü (14 Rebîülâhir 529); kardeşi Şihâbüddin Mahmud Dımaşk'ta yönetimi aldı.
- 23 Haziran 1139 Şihâbüddin Mahmud uykusunda üç hizmetkâr tarafından öldürüldü (23 Şevval 533); yerine kardeşi Cemâleddin Muhammed geçti.
- 29 Mart 1140 Cemâleddin Muhammed hastalıktan öldü (8 Şâban 534); yönetim fiilen emîr Mücîrüddin Abak'ın elinde kaldı.
- 1148 II. Haçlı Seferi'nin orduları Dımaşk'ı kuşattı; Nûreddin ve Seyfeddin Gazi yardıma koştu, yiyecek sıkıntısı çeken Haçlılar kuşatmayı kaldırdı (kaynak yıl verir: 543/1148).
- 25 Nisan 1154 Nûreddin Mahmud Zengî Dımaşk'ı aldı; Tuğteginliler sona erdi
Kaynakça
- TDV: tugteginliler (Gülay Öğün Bezer)
- TDV İslâm Ansiklopedisi, «tugtegin»
- selcuklular#8