Bâbürlü (Timurlu-Hint) İmparatorluğu
Bâbür'ün Birinci Panipat zaferiyle kurduğu, Ekber, Cihangir, Şah Cihan ve Evrengzîb dönemlerinde Hindistan'ın büyük bölümüne hâkim olan İslâm imparatorluğu; 1857 Büyük Ayaklanması sonrası İngilizler tarafından resmen kaldırıldı. (kaynak: TDV, madde: babur — yalnız kurucusu için; imparatorluğun devamı standart akademik kaynağa göre)
Kronoloji
- 21 Nisan 1526 Bâbür, Birinci Panipat Savaşı'nda Lûdî sultanlığını yenerek imparatorluğu kurdu
- 1556 Ekber tahta çıktı, imparatorluğu Hindistan'ın büyük bölümüne yaydı
- 1658 Evrengzîb tahta çıktı, imparatorluk en geniş sınırlarına ulaştı
- 1739 İran'dan Nadir Şah Delhi'yi yağmaladı, imparatorluk fiilen zayıfladı
- 1803 İngiliz Doğu Hindistan Şirketi Delhi'yi ele geçirdi, imparator adı bir sembole indirgendi
- 21 Eylül 1857 1857 Büyük Ayaklanması bastırıldıktan sonra son imparator II. Bahadır Şah tahttan indirilip sürgüne gönderildi
İlgili maddeler
- 1 Temmuz 1543 Bâbürlü hükümdarı Hümâyun'un Safevî sarayına sığınması
- 1562 Amber Racası Bhâra Mel kızını Ekber Şah'a vererek Bâbürlü ittifakını kurdu
- 1562 Mâlvâ, Ekber Şah döneminde kesin olarak Bâbürlü topraklarına katıldı
- 20 Kasım 1572 Bâbürlü İmparatorluğu Wadhwan'yi Gucerat Sultanlığı'dan devraldı — Wadhwan
- 1573 Ekber Şah, merkezi Bakkar olan Yukarı Sind'i Bâbürlü topraklarına kattı
- 1576 Haldigâtî Muharebesi: Mahârânâ Pratap ile Bâbürlü ordusu çarpıştı
- 1590 Jahangir döneminde Bâbürlü minyatür resim okulu doğa gözlemine yöneldi
- 1591 Aşağı Sind (Tatta) Bâbürlü topraklarına katıldı
- 1592 Tatta, Bâbürlü döneminde bir ilim ve tercüme merkezi hâline geldi
- 1595 Ahmednagar Sultanlığı, Çand Bîbî önderliğinde Bâbürlü kuşatmasına direndi
- 1600 Bâbürlü etkisi Nepal sarayının kılık kıyafet ve âdetlerine girdi
- 1601 Ekber Şah Asîrgarh'ı aldı, Handeş Bâbürlü eyaleti oldu ve Fârûkîler sona erdi
- 5 Şubat 1615 Mevâr, Cihangir'le antlaşma yaparak Bâbürlü üstünlüğünü kabul etti
- 1636 Bîcâpûr, Şah Cihan'la antlaşarak Bâbürlü üst hâkimiyetini tanıdı
- 1636 Golkonda, Şah Cihan'la antlaşarak Bâbürlü üst hâkimiyetini tanıdı
- 1639 Keşmir valisi Zafer Han'ın seferi Ladakh'ı Bâbürlü tâbiiyetine soktu
- 1662 Bâbürlü valisi Mîr Cümle Assam'ı istila edip Ahom başşehri Garhgaon'u aldı
- 1665 Fasilidas'ın Bâbürlü Hükümdarı Evrengzîb'den İslâmî kitap ve cami tamiri için yardım istemesi
- 1679 Mârvâr'ın ilhakı üzerine Bâbürlü-Racput Savaşı başladı
- 1679 Tibet-Ladakh-Bâbürlü Savaşı başladı
- 1683 Bâbürlü yardımı Basgo kuşatmasını kaldırdı
- 1725 Bâbürlü sarayı Nizâmülmülk'ü resmen Dekken valiliğine tayin etti
- 23 Ekim 1764 Buksar Savaşı: İngilizler, Bâbürlü-Avad-Bengal ittifakını yendi
- 1819 Gâziyüddin Haydar padişah unvanı alarak Bâbürlü üst hâkimiyetinden ayrıldı
- 21 Eylül 1857 Delhi'nin İngilizlerce geri alınması: Bahadır Şah II teslim oldu, Bâbürlü hükümdarlığı fiilen sona erdi (Bâbürlü toprağı: Asîrgarh, Burhânpûr)