Ahlatşahlar (Sökmenliler, Şâh-i Ermenler)
Selçuklu memlük emîri Sökmen el-Kutbî'nin Ahlat'ta kurduğu, Van gölü çevresinde hüküm süren Türk hânedanı; II. Sökmen devrinde Mardin Artuklularını himayesine aldı. Son Ahlatşah Balaban'ın Tuğrul Şah tarafından öldürülmesiyle Ahlat Eyyûbî el-Evhad'a geçti.
Kronoloji
- 1100 Ahlat halkı Sökmen el-Kutbî'yi çağırıp şehri ona teslim etti (Ebü'l-Fidâ; TDV Sökmen'in Azerbaycan meliki adına yönettiğini belirtir)
- 1111 Muhammed Tapar Tebriz, Ahlat, Meyyâfârikīn ve bazı şehirleri Sökmen'e iktâ etti; Sökmen Eylül 1111'de Bâlis'te öldü
- 1137 Gürşenbe savaşından sonra Sultan Mesud, Sökmen ile Togan Arslan'ın topraklarını kardeşi Selçuk'a iktâ etti.
- 11 Ağustos 1174 II. Sökmen üç yıl süren kuşatmanın ardından Sasunlu kalelerini aldı.
- 10 Temmuz 1185 II. Sökmen, Selâhaddîn'in ikinci Musul kuşatması sırasında öldü (9 Rebîülâhir 581, TDV'nin tercih ettiği tarih; Ebü'l-Fidâ 1184 verir).
- 1186 Selâhaddîn Meyyâfârikīn'i Takıyyüddin Ömer'e verdi; Ahlatşahlar'ın elinden çıktı.
- 18 Mayıs 1193 Begtemür, Hezâr Dînârî tarafından öldürüldü; Hezâr Dînârî 1197'deki ölümüne kadar Ahlat'ı yönetti.
- 1198 Hezâr Dînârî'nin ölümünden sonra Muhammed başa geçti; 1207'ye kadar hüküm sürdü, sonra hapsedilip öldürüldü.
- 1208 Son Ahlatşah Balaban, Muş kuşatmasında müttefiki Tuğrul Şah tarafından öldürüldü; Ahlatlılar şehri Eyyûbî el-Melikü'l-Evhad'a teslim etti (604/1207-1208)
İlgili maddeler
- 29 Ağustos 1204 Gürcüler Azerbaycan'a akın yapıp Ahlatşahlar'ın ülkesine girdi, Malazgirt ve Erciş yöresini yağmaladı
Kaynakça
- TDV: ahlatsahlar (AHLATŞAHLAR) — gövde okundu, HTTP 200