Açe Sultanlığı (Sumatra)
Sumatra'nın kuzeyinde Ali Muğayet Şah (ö. 1530) döneminde Portekiz'e karşı mücadele içinde kurulan, Osmanlı ile 16. yüzyılda elçilik ve top-mühimmat yardımı düzeyinde ilişki kuran güçlü İslâm sultanlığı; İskender Muda (1607-1636) döneminde zirveye çıktı; Açe Savaşı (1873) sonunda Hollanda'ya boyun eğdi. 1521 ve 1903 YALNIZ YIL teyitlidir (TDV gün vermez). ⚠️ Eski künye başlangıcı 1496-01-01 kaynaksızdı; TDV AÇE '1521' verdiği için TDV esas alınıp künye ve 6 yerleşimin ilk dönemi 1521'e çekildi (Samudra Pasai'nin 1521'de Açe'ye geçişiyle ardıllık bağı). ⚠️ TDV iç çelişki: AÇE sultanın teslimini 1903, ENDONEZYA Açe Savaşı'nı 1873-1904 verir; TDV AÇE esas.
Kronoloji
- 1521 Ali Muğayet Şah döneminde Portekiz'e karşı mücadelenin ardından Açe İslâm Sultanlığı kuruldu (yalnız yıl teyitli).
- 1565 Osmanlı Sultanı Kanuni'den top ve mühimmat yardımı istedi, sınırlı destek geldi
- 1607 İskender Muda tahta çıktı; hükümdarlığı 1607-1636 (TDV ENDONEZYA: 1607-1637) arasında gösterilir, sultanlığın zirvesi sayılır (yalnız yıl teyitli).
- 26 Mart 1873 Hollanda beş maddelik ültimatom verdi; Açe kabul etmeyince savaş ilân edildi.
- 5 Nisan 1873 Hollandalılar Benderaçe kıyılarına çıkarma yaptı; Hollanda'nın uzun Açe Savaşı başladı.
- 1903 Son sultan Muhammed Davud Şah Hollanda'ya resmen teslim oldu (yalnız yıl teyitli; TDV ENDONEZYA savaşı 1904'e götürür, TDV AÇE esas).
İlgili maddeler
- 1521 Ali Mugâyet Şah Portekizlilere karşı Açe Sultanlığı'nı kurdu
- 1 Ekim 1567 Açe Sultanlığı'yla savunma ittifakı ve Hint Okyanusu yardımı
Kaynakça
- TDV İslâm Ansiklopedisi, AÇE, https://islamansiklopedisi.org.tr/ace (1521 kuruluş
- İskender Muda 1607-1636
- 26 Mart 1873 ültimatom, 5 Nisan 1873 çıkarma
- 1903 teslim)
- TDV, ENDONEZYA, https://islamansiklopedisi.org.tr/endonezya (Açe Savaşı 1873-1904
- İskender Muda 1607-1637)