Abbâsî Hilâfeti
750-1258 arasında hüküm süren, merkezi Bağdat olan Sünnî hilâfet. 945-1055 Büveyhî, 1055 sonrası Selçuklu vesâyetinde kaldı; Müsterşid ve Nâsır-Lidînillâh dönemlerinde dünyevî güç yeniden kazanıldı; 1258'de Hülâgû Bağdat'ı alınca yıkıldı.
Kronoloji
- 28 Kasım 749 Kûfe'de Ebü'l-Abbas'a biat edildi; Abbâsî hilâfeti kuruldu
- 16 Ocak 750 Zâb Savaşı başladı; Abdullah b. Ali, II. Mervân'ı yenerek Emevî ordusunu dağıttı.
- 26 Nisan 750 Abdullah b. Ali Dımaşk'ı aldı; Suriye Abbâsîler'in eline geçti.
- 754 Mansûr halife oldu (754-775); hilâfetin esas kurucusu sayılan dönem başladı.
- 786 Hârûnürreşîd halife oldu (170/786); Abbâsî gücünün zirvesi sayılan dönem başladı.
- 803 Hârûnürreşîd Bermekî ailesini idareden uzaklaştırdı.
- 24 Eylül 813 Bağdat kuşatması sonunda Emîn öldürüldü (24 Muharrem 198 gecesi); Me'mûn halifeliğe geçti.
- 9 Ağustos 833 Me'mûn Bizans seferinde Bedendûn yakınında öldü (18 Receb 218); kardeşi Mu'tasım halife oldu.
- 836 Mu'tasım Sâmerrâ'yı kurdu ve hilâfet merkezini oraya taşıdı.
- 892 Hilâfet merkezi Sâmerrâ'dan yeniden Bağdat'a döndü.
- 19 Aralık 945 Büveyhî Muizzüddevle Bağdat'a girdi; Halife Müstekfî onu emîrülümerâ atadı, halifeler Büveyhî vesâyetine girdi.
- 18 Aralık 1055 Tuğrul Bey Bağdat'a girdi; Büveyhî hâkimiyeti bitti, Besâsîrî şehri terk etti, halifeler Selçuklu himayesine geçti.
- 1180 Nâsır-Lidînillâh halife oldu (575/1180); dönemi boyunca halifenin dünyevî gücü yeniden güçlendi.
- 1258 Hülâgû Ocak 1258'de Bağdat önlerine gelip şehri kuşattı.
- 10 Şubat 1258 Halife Müsta‘sım Hülâgû'ya teslim oldu; Bağdat düştü, Abbâsî hilâfeti yıkıldı
Kaynakça
- TDV: abbasiler (ABBÂSÎLER)
- TDV İslâm Ansiklopedisi, «bagdat»
- TDV İslâm Ansiklopedisi, «mustasim-billah»